Pompa fiyatı; ürünün uluslararası piyasadaki maliyeti, dolar kuru, sabit tutarlı Özel Tüketim Vergisi (ÖTV), yüzde 20 KDV, EPDK payı ile dağıtıcı ve bayi marjlarından oluşur. Brent petrol ve dolar kurundaki değişimler birkaç gün içinde pompaya yansır.
Benzin ve motorinin litre fiyatı birkaç farklı kalemin toplamıdır. Bu kalemlerin bir kısmı dünya piyasalarına ve kura göre sürekli değişirken bir kısmı sabittir. Zam ve indirimlerin nereden geldiğini anlamak için bu yapıyı bilmek yeterlidir.
Pompa fiyatının bileşenleri
- Ürün maliyeti: Rafineri çıkış fiyatıdır. Akdeniz piyasasındaki benzin ve motorin fiyatlarına göre belirlenir. Ham petrol (Brent) fiyatı yükseldiğinde bu kalem de genellikle yükselir.
- Döviz kuru: Uluslararası fiyatlar dolar cinsinden olduğu için dolar/TL kurundaki artış, petrol fiyatı değişmese bile pompaya zam olarak yansır.
- Özel Tüketim Vergisi (ÖTV): Litre başına sabit bir tutar olarak alınır, yüzde olarak değil. Bu yüzden ÖTV’de bir düzenleme yapılmadıkça bu kalem petrol fiyatına göre değişmez.
- Katma Değer Vergisi (KDV): Yüzde 20 oranında, ÖTV dahil tutarın üzerinden hesaplanır.
- EPDK gelir payı ve diğer yasal kesintiler: Küçük tutarlardır.
- Dağıtıcı ve bayi marjı: Taşıma, depolama, istasyon işletme maliyetleri ve kârdan oluşur.
Vergiler pompa fiyatının önemli bir kısmını oluşturur. Bu yüzden ürün maliyetindeki yüzde 10’luk bir artış, pompa fiyatına yüzde 10’dan daha az yansır.
Zamlar ne zaman pompaya yansır?
Rafineri, ürün fiyatlarını uluslararası piyasa ve kur hareketlerine göre birkaç günde bir günceller. Fiyat değişiklikleri genellikle gece yarısından itibaren geçerli olur ve dağıtım şirketlerinin istasyonlarına aynı anda yansır. Değişiklik çoğu zaman bir gün önceden sektör kaynaklarınca duyurulur.
Fiyatlar neden ilden ile farklı?
Akaryakıtın rafineriden ve limanlardaki depolardan istasyona taşınması için ek maliyet oluşur. Rafinerilere ve büyük dolum tesislerine uzak illerde bu maliyet daha yüksektir. Bu yüzden doğudaki bazı illerde litre fiyatı, batıdaki illere göre birkaç lira daha yüksek olabilir. İstanbul’da bile Avrupa ve Anadolu yakası arasında küçük farklar görülür.
LPG fiyatı neden farklı hareket eder?
Otogaz (LPG), benzin ve motorinden farklı bir üründür. Fiyatı uluslararası LPG piyasasındaki (propan ve bütan) fiyatlara göre belirlenir ve ÖTV tutarı da farklıdır. Bu yüzden benzine zam geldiği bir gün LPG’nin fiyatı değişmeyebilir veya ters yönde hareket edebilir.
Dağıtıcılar arasında fark var mı?
Her dağıtım şirketi kendi pompa fiyatını belirler, ancak maliyet yapıları benzer olduğu için aynı ilde şirketler arasındaki fark genellikle birkaç kuruş ile birkaç on kuruş arasındadır.
Brent petrol nedir?
Brent, Kuzey Denizi’nde üretilen ham petrolün adıdır ve Avrupa ile Türkiye’deki petrol fiyatlamasında referans olarak kullanılır. Fiyatı varil başına dolar olarak açıklanır; bir varil yaklaşık 159 litredir. Haberlerde “Brent petrol 80 dolar” dendiğinde bu, ham petrolün bir varilinin uluslararası piyasadaki fiyatıdır. Ham petrol rafineride işlenerek benzin, motorin ve diğer ürünlere dönüştürüldüğü için pompa fiyatını doğrudan ham petrol değil, bu ürünlerin kendi piyasa fiyatları belirler.
Motorin neden bazen benzinden pahalı?
Benzin ve motorinin uluslararası fiyatları birbirinden bağımsız hareket eder. Dizel yakıta olan talep, rafinerilerin üretim kapasitesi ve mevsimsel etkiler (örneğin kışın ısınma amaçlı talep) motorin fiyatını benzinden farklı bir yöne götürebilir. Bunun yanında iki ürünün ÖTV tutarları da farklıdır. Bu nedenle bazı dönemlerde motorin benzinden pahalı, bazı dönemlerde ucuz olabilir.
Zam ve indirim haberlerini nasıl okumalı?
- Haberlerde verilen zam tutarı genellikle İstanbul fiyatı üzerinden açıklanır; diğer illerde değişiklik birkaç kuruş farklı olabilir.
- “Pompaya yansıyacak” ifadesi, değişikliğin genellikle gece yarısından itibaren geçerli olacağını anlatır.
- Kısa sürede art arda gelen zam ve indirimler, çoğunlukla kurdaki ve ürün fiyatlarındaki dalgalanmayı yansıtır.
Yakıt tüketimini azaltmanın yolları
- Lastik basıncını kontrol edin. Düşük basınçlı lastikler yuvarlanma direncini artırır ve tüketimi yükseltir.
- Ani hızlanma ve frenden kaçının. Düzgün ve öngörülü sürüş, özellikle şehir içinde belirgin tasarruf sağlar.
- Yüksek hızda tüketim hızla artar. Rüzgâr direnci hızın karesiyle büyüdüğü için otoyolda birkaç km/sa daha yavaş gitmek fark yaratır.
- Gereksiz yükü boşaltın. Bagajdaki ağırlık ve tavan bagajı tüketimi artırır.
- Uzun beklemelerde motoru kapatın. Rölantide çalışan motor da yakıt harcar.
- Bakımı aksatmayın. Kirli hava filtresi ve eski motor yağı verimi düşürür.
İlinizdeki güncel benzin, motorin ve LPG fiyatlarını Akaryakıt fiyatları sayfasından takip edebilirsiniz. Sitemizdeki fiyatlar her gün kaydedilir; zam ve indirimler il sayfalarında tarihleriyle listelenir.