Çeyrek altın 1,754 gram ağırlığında ve 22 ayardır. Yarım altın 3,508 gram, tam altın 7,016 gram, Cumhuriyet (Ata) altını 7,216 gramdır; hepsi 22 ayar olarak basılır.
Türkiye’de en çok alınıp satılan altınlar, Darphane tarafından basılan ziynet ve Cumhuriyet altınlarıdır. Bu altınların ağırlıkları ve ayarları standarttır; fiyatlarının neden birbirinden farklı olduğunu anlamak için bu değerleri bilmek yeterlidir.
Altın türlerinin ağırlıkları
| Altın | Ağırlık | Ayar | Yaklaşık saf altın |
|---|---|---|---|
| Çeyrek altın | 1,754 g | 22 ayar | 1,61 g |
| Yarım altın | 3,508 g | 22 ayar | 3,22 g |
| Tam altın | 7,016 g | 22 ayar | 6,43 g |
| Gremse (iki buçuk) altın | 17,540 g | 22 ayar | 16,08 g |
| Beşli altın | 35,080 g | 22 ayar | 32,16 g |
| Cumhuriyet (Ata) altını | 7,216 g | 22 ayar | 6,61 g |
Saf altın miktarı, ağırlığın 22 ayarın saflık oranıyla (yaklaşık 0,916) çarpılmasıyla bulunur.
Ayar ve milyem ne demek?
Ayar, bir altın alaşımının ne kadarının saf altın olduğunu gösterir. Saf altın 24 ayardır. Milyem ise aynı oranı binde cinsinden ifade eder.
- 24 ayar (995 – 999,9 milyem): Gram altın ve külçe altın. Neredeyse saftır; yumuşak olduğu için takıda pek kullanılmaz.
- 22 ayar (916 milyem): Çeyrek, yarım, tam, Cumhuriyet altınları ve bilezikler. Yüzde 91,6’sı altındır.
- 18 ayar (750 milyem): Pırlanta ve taşlı takılar. Yüzde 75’i altındır.
- 14 ayar (585 milyem): Günlük takılar. Yüzde 58,5’i altındır; daha serttir ve daha uygun fiyatlıdır.
Cumhuriyet altını ile tam altın arasındaki fark
İkisi de 22 ayardır, ancak Cumhuriyet (Ata) altını 7,216 gram, ziynet tam altın ise 7,016 gramdır. Cumhuriyet altını yaklaşık 0,2 gram daha ağır olduğu için fiyatı tam altından biraz yüksektir. Ayrıca ziynet altınlarda işçilik payı daha belirgindir.
Fiyatlar neden yere ve saate göre değişir?
Altın fiyatı, uluslararası piyasada ons fiyatına ve dolar/TL kuruna bağlı olarak gün içinde sürekli değişir. Kuyumcular bu fiyatın üzerine kendi alış-satış farklarını ve işçilik ücretini ekler. Bu yüzden aynı gün içinde farklı kuyumcularda farklı fiyatlar görebilirsiniz. Ziynet altınlarda satışta işçilik payı alınırken, alışta bu pay genellikle ödenmez.
Gram altın ve has altın nedir?
Gram altın, 1 gram ağırlığındaki 24 ayar külçe altındır. Kuyumcularda ve bankalarda en yaygın yatırım ürünüdür; bankalardaki altın hesapları da gram cinsinden tutulur. Has altın ise saf altın anlamına gelir ve piyasada genellikle 995 milyem saflıktaki altının gram fiyatını ifade eder. Kuyumcuların ve sarrafların kendi aralarındaki işlemlerde referans aldığı fiyat budur.
Gram altın fiyatı nasıl hesaplanır?
Uluslararası piyasada altın, ons başına dolar fiyatıyla işlem görür. Bir ons 31,1035 gramdır. Bu yüzden gram altının teorik TL fiyatı şu şekilde hesaplanır:
Gram altın (₺) ≈ Ons fiyatı (USD) × Dolar/TL kuru ÷ 31,1035
Örneğin ons 2.500 dolar ve dolar 40 lira olsaydı, gram altının teorik fiyatı 2.500 × 40 ÷ 31,1035 ≈ 3.215 lira olurdu. Gerçek piyasa fiyatı bu değere alış-satış farkı ve iç piyasadaki arz-talep dengesi eklenerek oluşur. Bu yüzden altının TL fiyatı hem ons fiyatı hem de dolar kuru yükseldiğinde artar.
Çeyrek altının değeri nasıl oluşur?
Bir çeyrek altının içinde yaklaşık 1,61 gram saf altın vardır. Çeyreğin fiyatı kabaca bu miktarın has altın değerine, Darphane’nin basım maliyetine ve kuyumcunun işçilik payına göre oluşur. Bu nedenle çeyrek altın, içindeki saf altın değerinin biraz üzerinde satılır.
Altın alırken nelere dikkat etmeli?
- Fatura alın. Alışın kaydı, ileride satış yaparken ve olası bir anlaşmazlıkta işinizi kolaylaştırır.
- Alış ve satış fiyatını birlikte sorun. Aradaki fark, aynı gün içinde altını geri satarsanız kaybedeceğiniz tutardır.
- Ziynet altında işçiliği hesaba katın. Takı amaçlı altınlar satışta işçilik ücretiyle satılır, ancak geri alımda bu ücret genellikle ödenmez.
- Yıpranmış altın daha düşük fiyattan alınır. Kuyumcular, kullanılmış ve aşınmış ziynet altınlarda yeni altına göre daha düşük fiyat verebilir.
- Kısa vadede değil, uzun vadede düşünün. Alış-satış farkı nedeniyle çok kısa sürede alıp satmak çoğu zaman zararla sonuçlanır.
Dolar kurunun altın fiyatına etkisini anlamak için döviz alış-satış farkı ve kurun oluşumu rehberine de bakabilirsiniz.
Güncel çeyrek, yarım, tam ve Cumhuriyet altını fiyatlarını Piyasalar sayfasından, gram altının gün içindeki seyrini gram altın sayfasındaki grafikten takip edebilirsiniz.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.