Diyanet İşleri Başkanlığı'na göre zekât nisabı 80,18 gram altın veya bunun değerinde paradır. Borçlar düşüldükten sonra bu miktarı aşan ve üzerinden bir kameri yıl geçen birikimin kırkta biri, yani yüzde 2,5'i zekât olarak verilir. Oturulan ev, kullanılan araç ve ev eşyası zekâta tabi değildir.
Zekât, belirli bir miktarın üzerinde birikimi olan Müslümanların, bu birikimin bir kısmını ihtiyaç sahiplerine vermesidir. Hesaplaması basittir, ancak hangi malların dahil edildiği ve nisap miktarının nasıl bulunduğu sık sorulur. Bu yazıdaki bilgiler Diyanet İşleri Başkanlığı’nın açıklamalarına dayanır.
Nisap nedir?
Nisap, zekât vermek için sahip olunması gereken en az servet miktarıdır. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu nisabı 80,18 gram altın veya bunun değerinde para ve ticari mal olarak belirlemiştir. Nisabın Türk lirası karşılığı altın fiyatıyla birlikte her gün değişir; güncel tutar zekât hesaplama sayfasında canlı gram altın fiyatıyla gösterilir.
Zekât kimlere farzdır?
- Akıllı ve ergenlik çağına girmiş olmak,
- Borçları ve temel ihtiyaçları dışında nisap miktarı mala sahip olmak,
- Bu malın üzerinden bir kameri yıl (yaklaşık 354 gün) geçmiş olmak.
Hangi mallar hesaba katılır?
| Dahil | Dahil değil |
|---|---|
| Nakit ve banka hesapları | Oturulan ev |
| Döviz | Kullanılan araç |
| Altın ve gümüş | Ev eşyası, giyecekler |
| Satış için tutulan ticari mallar | İş aletleri ve makineler |
| Tahsili kesin alacaklar | Kiraya verilen evin kendisi (birikmiş kira geliri dahildir) |
Takı olarak kullanılan altın konusunda mezhepler arasında görüş farkı vardır. Diyanet’in açıklamasına göre Hanefi mezhebinde kadınların takı olarak kullandığı altın ve gümüş de zekâta tabidir; Şafii mezhebinde mutat ölçüde kullanılan takıdan zekât gerekmez.
Adım adım hesaplama
- Nakit, banka, döviz, altın, gümüş, ticari mal ve alacakları bugünkü değerleriyle toplayın.
- Vadesi gelmiş ya da bir yıl içinde ödenecek borçları düşün.
- Kalan tutarı nisapla karşılaştırın. Nisabın altındaysa zekât gerekmez.
- Nisabı aşıyorsa tutarın tamamının kırkta birini (yüzde 2,5) zekât olarak verin.
Örnek
450.000 TL banka mevduatı, 1.500 dolar ve 4 çeyrek altını olan, 30.000 TL borcu bulunan biri için: döviz ve altın güncel alış fiyatıyla yaklaşık 115.000 TL eder; toplam varlık yaklaşık 565.000 TL, borç düşüldükten sonra yaklaşık 535.000 TL’dir. Bu tutar nisabın üzerinde olduğu için zekât yaklaşık 535.000 ÷ 40 ≈ 13.375 TL olur.
Zekât kimlere verilir?
Zekât; fakirlere, yoksullara, borçlulara, yolda kalmışlara ve Tevbe suresi 60. ayette sayılan diğer gruplara verilir. Kişinin anne, baba, büyükanne, büyükbaba, çocukları, torunları ve eşi zekât verilemeyecek kişilerdir.
Zekât ile fitre farkı
Fitre (fıtır sadakası), Ramazan Bayramı’ndan önce kişi başına verilen ve tutarı Diyanet tarafından her yıl ilan edilen bir sadakadır. Zekât ise birikimin yüzde 2,5’idir ve yılın herhangi bir zamanında verilebilir.
Kişisel durumunuza özgü sorular için Diyanet İşleri Başkanlığı’nın 190 numaralı Alo Fetva hattına başvurabilirsiniz.