Yağış miktarındaki 1 milimetre, metrekare başına 1 litre su düşmesi demektir. Saatte 2,5 mm'ye kadar yağış hafif, 2,5 – 7,6 mm arası orta, bunun üzeri kuvvetli yağış olarak kabul edilir.
Hava durumu tahminlerinde sıcaklığın yanında yağış miktarı, nem, rüzgâr ve basınç gibi değerler de verilir. Bu rehberde bu terimlerin ne anlattığını ve günlük hayatta nasıl yorumlanacağını sade bir dille açıklıyoruz.
Yağış miktarı: milimetre ne anlatır?
Yağış miktarı milimetre (mm) ile ölçülür. 1 mm yağış, düz bir zemindeki 1 metrekarelik alana 1 litre su düşmesi anlamına gelir. Bu su hiç akmasa ve buharlaşmasa zeminde 1 milimetre yüksekliğinde bir su tabakası oluştururdu.
Yağışın şiddeti genellikle saatlik miktara göre değerlendirilir:
| Saatlik yağış | Değerlendirme |
|---|---|
| 2,5 mm’ye kadar | Hafif yağış. Şemsiye genellikle yeterlidir. |
| 2,5 – 7,6 mm | Orta şiddetli yağış. Yollarda su birikintileri oluşur. |
| 7,6 mm üzeri | Kuvvetli yağış. Görüş mesafesi düşer, altyapısı zayıf yerlerde su baskını riski artar. |
Günlük toplam yağışta ise birkaç milimetre hafif, 10 – 20 mm belirgin, 50 mm ve üzeri ise çok yüksek bir değerdir. Kısa sürede düşen yüksek miktarlar, toplam miktardan daha tehlikelidir: bir saatte düşen 30 mm, gün boyuna yayılmış 30 mm’den çok daha fazla sel riski taşır.
Sağanak ile yağmur arasındaki fark
Yağmur, geniş alanı kaplayan katmanlı bulutlardan genellikle uzun süre ve düzenli yağar. Sağanak ise dikey olarak gelişen kümülüs ve kümülonimbüs bulutlarından yağar: aniden başlar, kısa sürede şiddetlenir ve çoğu zaman aniden biter. Sağanaklar yereldir; aynı ilin bir mahallesinde şiddetli yağış olurken birkaç kilometre ötede hiç yağmayabilir. Gök gürültülü sağanaklara kuvvetli rüzgâr, dolu ve yıldırım eşlik edebilir.
Karla karışık yağmur ve sulu kar
Hava sıcaklığı sıfır derece civarındayken kar taneleri yere inerken kısmen eriyebilir. Bu durumda yağış karla karışık yağmur veya sulu kar olarak görülür. Bu tür yağışlar yollarda buzlanma riskini artırdığı için özellikle akşam ve sabah saatlerinde dikkat gerektirir.
Nem ne demek?
Hava durumunda verilen nem, bağıl nemdir: havadaki su buharı miktarının, o sıcaklıkta havanın taşıyabileceği en yüksek miktara oranıdır. Yüzde 100 nem, havanın doymuş olduğu anlamına gelir; bu durumda sis veya çiy oluşabilir. Yaz aylarında yüksek nem, terin buharlaşmasını zorlaştırdığı için havanın olduğundan daha sıcak hissedilmesine yol açar.
Rüzgâr hızı ve yönü
Rüzgâr hızı tahminlerde genellikle km/sa veya m/sn ile verilir (1 m/sn = 3,6 km/sa). Rüzgâr yönü, rüzgârın estiği yönü değil, geldiği yönü gösterir: “kuzeydoğu rüzgârı”, kuzeydoğudan esen rüzgârdır. Türkiye’de kuzeyden esen poyraz genellikle serinlik, güneyden esen lodos ise ılık hava ve denizlerde dalga getirir.
| Rüzgâr hızı | Etkisi |
|---|---|
| 20 km/sa’e kadar | Hafif; yapraklar hareket eder. |
| 20 – 40 km/sa | Orta; dallar sallanır, toz kalkabilir. |
| 40 – 60 km/sa | Kuvvetli; şemsiye kullanmak zorlaşır. |
| 60 km/sa üzeri | Fırtına seviyesine yaklaşır; ağaç dalları kırılabilir, çatılar zarar görebilir. |
Basınç ne anlatır?
Hava basıncı hektopaskal (hPa) ile ölçülür ve deniz seviyesinde ortalama 1013 hPa civarındadır. Yüksek basınç genellikle açık ve durgun havayla, alçak basınç ise bulutlu, yağışlı ve rüzgârlı havayla ilişkilidir. Basıncın kısa sürede hızla düşmesi, yaklaşan bir hava sisteminin işareti olabilir.
Hissedilen sıcaklık
Termometrenin gösterdiği sıcaklık ile vücudumuzun hissettiği sıcaklık her zaman aynı değildir. Kışın rüzgâr, vücut ısısını daha hızlı uzaklaştırdığı için hava olduğundan soğuk hissedilir. Yazın ise yüksek nem terlemeyle serinlemeyi zorlaştırdığı için hava olduğundan sıcak hissedilir.
Uyarılar için resmî kaynak
Kuvvetli yağış, fırtına, kar ve sıcak hava dalgası gibi olaylar için resmî uyarıları Meteoroloji Genel Müdürlüğü yayımlar. Uyarılar olayın şiddetine göre sarı, turuncu ve kırmızı renk kodlarıyla verilir; turuncu ve kırmızı uyarılarda yetkililerin önerilerine uymak önemlidir.
İlinizin saatlik ve 9 günlük tahminini Hava durumu sayfasından takip edebilirsiniz. Tahminlerin nasıl üretildiğini merak ediyorsanız hava tahmini nasıl yapılır rehberine bakabilirsiniz.